Źródło: pexels.com
Zamachy z użyciem pojazdu jako narzędzia ataku należą dziś do najtrudniejszych do przewidzenia zagrożeń w przestrzeni publicznej. Rozpędzona ciężarówka czy samochód osobowy mogą w kilka sekund wjechać w tłum, dlatego coraz więcej zarządców obiektów i miast sięga po fizyczne bariery. Najczęściej spotykanym rozwiązaniem są słupy antyterrorystyczne, nazywane również bollardami antyterrorystycznymi lub słupami antytaranowymi. Ich zadaniem jest zatrzymanie pojazdu przy jednoczesnym zachowaniu swobodnego ruchu pieszych.
Na rynku słupy antyterrorystyczne występują w dwóch wariantach, które łatwo ze sobą pomylić, choć różnią się one zasadniczo.
Pierwszy to zapory certyfikowane (crash tested). Taka bariera przeszła rzeczywisty test zderzeniowy w akredytowanym ośrodku badawczym — pojazd o określonej masie uderza w nią z zadaną prędkością, a przebieg i wynik próby są dokumentowane. Certyfikat potwierdza, że konstrukcja faktycznie zatrzymała pojazd w warunkach zbliżonych do ataku.
Drugi wariant to rozwiązania bez certyfikatu (crash rated), w których producent deklaruje wytrzymałość słupów w oparciu o obliczenia inżynieryjne i symulacje komputerowe, bez przeprowadzenia fizycznej próby zderzeniowej. Takie podejście bywa tańsze i szybsze, jednak dla obiektów o najwyższym znaczeniu rekomenduje się bariery realnie przebadane. Warto pamiętać, że nawet najlepiej zaprojektowana zapora jest tak skuteczna, jak jej fundament i mocowanie — o czym piszemy w dalszej części.
Odporność bariery opisują uznane normy międzynarodowe. Każda określa masę pojazdu testowego, prędkość uderzenia oraz dopuszczalną penetrację, czyli to, jak daleko pojazd przedostaje się za barierę. Najczęściej spotykane standardy to:
Dobór klasy nie polega na wybraniu „najmocniejszej” bariery, lecz na dopasowaniu jej do realnej oceny ryzyka i charakterystyki danego miejsca.
Zapory antyterrorystyczne znajdują zastosowanie przede wszystkim w obiektach infrastruktury krytycznej — elektrowniach, ujęciach wody, węzłach telekomunikacyjnych i transportowych — a także w obiektach istotnych z punktu widzenia obronności państwa oraz w obiektach wojskowych.
Drugą dużą grupą są obszary wyłączone z ruchu, w których kluczowe jest ograniczenie wjazdu pojazdów przy zachowaniu pełnej swobody ruchu pieszych: promenady, place, deptaki i rynki. To właśnie tam słupy łączy się często z innymi, prostszymi formami zabezpieczenia terenu i pielęgnacji przestrzeni publicznej — od ogrodzeń i donic po siatki na krety chroniące miejskie trawniki i tereny zielone wokół zabezpieczanych ciągów pieszych.
Najlepsza nawet zapora nie spełni swojej roli, jeśli zostanie zamontowana niezgodnie z wytycznymi producenta. Słup antytaranowy działa jako całość z fundamentem, kotwami i przygotowanym podłożem — to one przenoszą energię uderzenia.
Dobrze pokazała to głośna sprawa z ulicy Piotrkowskiej w Łodzi. Na najbardziej reprezentacyjnej ulicy miasta zamontowano system 28 słupków ruchomych i 108 stałych za około 6 milionów złotych. Według specyfikacji bariery miały być odporne na uderzenie ciężarówki o masie do 7,5 tony jadącej z prędkością 48 km/h. Tymczasem jeden ze słupków został przewrócony przez samochód dostawczy, który zahaczył go bokiem przy próbie ominięcia.
Producent w komentarzu dla mediów zwrócił uwagę na sedno problemu. Firma dostarczyła słupki wraz z pełną dokumentacją techniczną, kartami katalogowymi i instrukcjami montażu, a dla prawidłowego działania kluczowy jest dobór modelu oraz właściwe przygotowanie podłoża, fundamentu i elementów mocujących. Zakres dostawy nie obejmował jednak prac montażowych na miejscu. Według doniesień uszkodzony słupek trzymał się na kilku śrubach i kablu, podczas gdy producent wymaga kotew osadzonych w twardym podłożu.
Wniosek jest prosty: certyfikat i wysoka klasa ochrony to dopiero połowa sukcesu. Bez prawidłowego montażu, nadzoru i odbioru zgodnego ze sztuką nawet kosztowna inwestycja może okazać się jedynie atrapą bezpieczeństwa.
Skuteczna ochrona infrastruktury krytycznej opiera się na trzech filarach: właściwym doborze klasy zapory, potwierdzonej wytrzymałości (najlepiej w formie certyfikatu z testu zderzeniowego) oraz bezbłędnym montażu zgodnym z wytycznymi producenta. Słupy antyterrorystyczne są tu jednym z najważniejszych, ale nie jedynym narzędziem — uzupełniają je bariery przejezdne, blokady drogowe, donice czy systemy kontroli dostępu.
Więcej o zaporach antyterrorystycznych i innych formach zabezpieczeń antyterrorystycznych można dowiedzieć się na stronie: https://szymkowiak.pl/oferta/zapory-antyterrorystyczne/slupy-antyterrorystyczne/.
